V-boynuzlu tıslayan hamam böceği
🔤 Taksonomi
Elliptorhina laevigata (Saussure & Zehntner, 1895) kabul edilen addır. Eski kaynaklarda Gromphadorhina portentosa laevigata veya Gromphadorhina laevigata görülebilir; tür 1973’te Elliptorhina cinsine taşınmıştır. V-boynuzlu adı, olgun erkeklerin pronotumundaki çift çıkıntıyı anlatır.
Boynuzlar tek başına tanı koydurmaz. Küçük erkeklerde zayıf gelişebilir ve hobi stoklarında karışım görülür. Köken kaydı tutun ve diğer Madagaskar tıslayanlarından ayrı yetiştirin.
📌 Açıklama
Yetişkin boyu 5,5-7,5 cm’dir. İki cinsiyet de kanatsız, güçlü ve temiz cama tırmanabilir. Erkekte V biçimli çıkıntılar ile daha tüylü antenler, dişide geniş gövde ve daha düzgün pronotum görülür.
Yavaş çoğalan bu gececil tür, yaygın Madagaskar tıslayanından daha çok yer ister ve sakin bir sergi kolonisine uygundur.
🌍 Dağılım
Tür güneybatı Madagaskar’a endemiktir. Cockroach Species File, Toliara’nın kuzeyindeki Belalanda’dan örnek gösterir; az sayıdaki kayıt kesin bir iç sınır çizmez.

⚖️ Yasal durum
Canlı böceklerin bakımı, ithalatı, taşınması veya satışı için yerel ve ulusal kurallar yine de geçerli olabilir.
22 Ağustos 2026’da denetlenen resmi CITES, AB yaban hayatı ticareti ve Bern eklerinde E. laevigata listelenmemiştir. Canlı böcek, ithalat ve taşıma kuralları yine geçerli olabilir; eski Madagaskar köken belgeleri önem taşıyabilir. Teraryumda üretilmiş stok seçin, fatura ve hat bilgisini saklayın, hayvanları doğaya bırakmayın.
🤌 Bakım
Küçük karma bir grup için en az 35 x 25 x 30 cm ayırın ve nüfusla birlikte kabuk alanını artırın. Yeni gelenleri ayrı araçlarla 60 gün karantinada tutun. Yakalama kabı üzerinde, yalnız gerektiğinde elleçleyin; ayakları deri veya ağdan zorlamayın.
| Parametre | Uygulama aralığı |
|---|---|
| Gündüz | 24-28°C |
| Serin bölüm / gece | 21-24°C / 20-24°C |
| Bağıl nem | %50-75, tümüyle ıslak değil |
| Taban | 5 cm yaprak ve çürük odun |
| Besleme | Haftada 2-3 kez bitkisel, haftada bir protein |
💡 Aydınlatma
UVB gerekmez. 11-13 saatlik sabit döngü kullanın ve kabuk yığınında sürekli karanlık alan bırakın. Sergi ışığı serin sığınağı ortadan kaldırmamalıdır.
🌡 Isıtma ve sıcaklık
24-28°C ana sıcaklık, 21-24°C serin alan ve 20-24°C gece sağlayın. Üretim için 25-27°C düzenlidir. Bir yanı termostatla ısıtın; bütün tabanı ısıtmayın. 29°C üstü sıcaklık kuru havayla birleşince yeni deri değiştirenleri hızla susuz bırakır.
💧 Nem ve su
Yaklaşık yarı yarıya nem gradyanı kurun: alt tabanın bir yanı nemli, diğer yan ve yüzeyin çoğu kuru kalır. Bu düzen %50-75 nemi bayat hava oluşturmadan sağlar. Taşlı sığ kap veya jel verin. Sürekli yoğuşma, yetersiz havalandırmadır.
🌿 Teraryum ve dekorasyon
5 cm toprak, çürük sert ağaç ve yaprak serin. Farklı genişlikte yarıkları olan sağlam mantar kabukları ve dik pürüzlü yüzeyler ekleyin. Kablo deliklerini kapatın; ince ağ, klipsli kapak ve kaçış bariyeri kullanın. Ağır dekoru tabana dayayın.
🪳 Beslenme
Sert ağaç yaprakları sürekli bulunsun. Haftada iki-üç kez havuç, kabak, elma, armut, yeşillik veya mantar; haftada bir az balık, civciv ya da köpek yemi verin. Sıcak nemde artıkları hızla çıkarın.
🥚 Üreme
Dişiler ootekayı içeride taşır ve canlı nimf doğurur; veri alanı viviparous kullanır. 20-30 yavru pratik bir beklentidir, fakat güçlü tür düzeyi veriler azdır. Cinsiyeti pronotum, anten ve son karın segmentleri birlikte belirler. Düzenli sıcaklık ve çok sayıda sığınak aşırı ısıdan daha değerlidir. Belgeli yedek koloni tutun.
🩺 Yaygın sorunlar
- Koloni gerilemesi: kalabalığı, havayı, bozuk yemi ve sıcaklığı denetleyin; hemen daha sıcak ve ıslak yapmayın.
- Başarısız deri değişimi: derin yarıklar, pürüzlü kabuk ve nemli alt katman ekleyin.
- Erkek yaraları: yem ile sığınakları dağıtın, gerekirse fazla erkeği ayırın.
- Akar ve sinek: daha az besleyin ve yalnız kirli yüzeyi çıkarın.
- Kimlik kaybı: contayı, bariyeri ve ayrı etiketli araçları koruyun.
- Alerji: nemli temizlik, eldiven ve uygun maske kullanın.
📌 Sonuç
V-boynuzlu tıslayan; bol kabuk, düzenli sıcaklık, gerçek nem gradyanı ve izlenebilir saf stok isteyen bir sergi türüdür. Basit yemlik böcek kutusu için uygun değildir.
📚 Kaynaklar ve ileri okuma
- GBIF: Elliptorhina laevigata
- Cockroach Species File
- Invertebrate Dude: Madagaskar tıslayan hamam böcekleri
- ReptiFiles — kontrol edildi; türe özel rehber bulunamadı
- CITES tür veritabanı
- AB 338/97 sayılı Tüzük
- Bern Sözleşmesi ekleri