Formoza Desenli Hamamböceği
🔤 Taksonomi
Paranauphoeta formosana Matsumura, 1913, GBIF ve Blattodea Species File tarafından kabul edilir. Tayvan biyolojik çeşitlilik kataloğu Paranauphoeta shelfordi adını eş anlamlı sayar. Hobideki “assassin-mimic” adı uzun bacaklı, dar ve desenli görünüşü anlatır; türün uzman bir avcı olduğu anlamına gelmez.
📌 Açıklama
Erginler yaklaşık 2,4-2,8 cm’dir; parlak koyu kahverengi-siyah gövde, açık işaretler ve kızılımsı bacaklar taşır. İki eşey de kanatlı, çok hızlı ve iyi tırmanıcıdır. Eşey alttan daha güvenilir belirlenir: ergin erkekte uç stilleri ve daha dar karın, dişide daha geniş karın görülür.
Bu koloni, tropik kökenin düşündürebileceğinden daha fazla temiz hava ister. Durgun ve sürekli ıslak ortam ile bakım sırasında ani kaçış, başlıca yönetim noktalarıdır.
🌍 Dağılım
Doğrulanmış doğal yayılış Tayvan’dır; Taiwan Biodiversity Network türü yerli kabul eder. Yayımlanmış taksonomik örnekler de Formoza/Tayvan’dandır. Harita yalnız Tayvan’ı gösterir; belgesiz satıcı kökenleri doğal yayılışa eklenmemelidir.

⚖️ Yasal durum
22 Ağustos 2026’da yapılan kontrolde tür CITES eklerinde, AB yaban hayatı ticareti A-D eklerinde, Birlik açısından kaygı oluşturan istilacı yabancı türler listesinde veya Bern Sözleşmesi eklerinde bulunmadı. Buna rağmen canlı yabancı böceklerin ithalatı, nakli, satışı ve bulundurulmasına ilişkin ulusal kurallar geçerlidir.
Etiketli, kapalı üretim bir koloni alın; fatura, üretici ve ithalat belgelerini saklayın. Hayvanları ya da canlı tabanı doğaya bırakmayın. Yerel kurallar izin veriyorsa istenmeyen hayvanları ve kullanılmış tabanı kapalı poşette dondurarak etkisizleştirin.
🤌 Bakım
10-20 bireylik başlangıç grubu için 30 × 20 × 25 cm kullanılabilir. Contalı ya da mandallı kapak, ince metal ağ ve ağız altında yedek bir düz yüzey bariyeri gerekir. Kapağı büyük, düz bir yakalama kutusu içinde açın.
| Değer | Uygulama hedefi |
|---|---|
| Ergin boyu | 2,4-2,8 cm |
| Ana sıcaklık | 23-28 °C |
| Küçük sıcak taraf | 28-30 °C |
| Gece | 20-24 °C |
| Nem | %50-70; nemli alt köşe |
| Taban | yaprak ve kabuklu 5-8 cm |
| Besleme | kuru temel ve 2-4 günde bir taze besin |
Yeni hayvanları ayrı araçlarla yaklaşık 60 gün karantinada tutun. Farklı Paranauphoeta türlerini veya üretim hatlarını karıştırmayın; ayırt edilemeyen nimfler köken kaydını yok eder.
💡 Aydınlatma
UVB gerekmez. Loş, 10-12 saatlik gündüz-gece düzeni ve gölgeli saklanma alanları yeterlidir. Doğrudan güneş küçük koyu bir kabı dakikalar içinde aşırı ısıtabilir.
🌡 Isıtma ve sıcaklık
Kabın çoğunu 23-28 °C, yalnız küçük bir yan bölgeyi 28-30 °C tutun. 21-24 °C’lik geri çekilme alanı ve 20-24 °C geceler bırakın. Serinde üretim yavaşlar; tüm kabı sıcak tutmak ise seçme imkânını kaldırır.
Odayı ya da tek yan duvarı termostatla ısıtın. Taban altındaki denetimsiz ısı, nimflerin sığındığı yeri kurutur ve aşırı ısıtır.
💧 Nem ve su
Bir alt köşe hafif nemli kalmalı; karşı yüzey ve kabuk sulamalar arasında kuruyabilmelidir. %50-70 aralığından daha önemlisi gözle görülür nem geçişidir. Sürekli yoğuşma, ekşi koku veya ıslak yapraklardaki uyuşukluk fazla suyu gösterir.
Çok sığ, pürüzlü bir su kabı ya da böcekler için güvenli suluk kullanın. Sebzeler ek su sağlar fakat deri değişimi için nemli sığınağın yerini tutmaz.
🌿 Teraryum ve dekorasyon
İlaçsız toprak veya hindistan cevizi lifini ufalanmış sert ağaç yaprakları ve yumuşak çürük odunla karıştırıp 5-8 cm serin. Farklı açılarda mantar meşesi ve dar dikey aralıklar ekleyin. Ağır parçaları koloni gelmeden sabitleyin.
Sedir, reçineli ağaç, gübre, perlit, keskin kum ve sürekli ıslak yosun kullanmayın. Ağ kenarları ve kablo delikleri kaçış boşluğu bırakmamalıdır.
🪳 Beslenme
Bu tür, yırtıcı değil, omnivor bir yaprak çürüntüsü böceğidir. Sert ağaç yaprağı sürekli bulunsun. Hamamböceği yemi veya tahıl-baklagil karışımına havuç, kabak, elma, armut, yeşillik ve az polen ekleyin. Haftada bir küçük balık yemi porsiyonu yeterli proteindir.
İki sığ besleme noktası sıkışmayı azaltır. Islak artıkları 24-48 saatte kaldırın; fazla protein ve meyve akar, sinek ve küfü besler.
🥚 Üretim
Dişi ootekayı geri çeker, içeride geliştirir ve hareketli nimfler doğurur. Bu nedenle metaveride “viviparous” kullanılır; hobide ovovivipar terimi de yaygındır. Koloni gözlemleri çoğunlukla 10-18 yavru bildirir, fakat üretim hatlarına ait yayımlanmış ölçümler yoktur.
Sabit sıcaklık, çok sayıda dar sığınak ve yarı nemli fakat batak olmayan taban üretimi destekler. Nakilden veya aşırı ıslaklıktan sonra duraklama görülebilir; yavru aramak için tabanı sık sık kazmayın.
🩺 Yaygın sorunlar
- Üretim durur: ıslaklığı, yoğunluğu, sıcaklığı ve iki eşeyin varlığını kontrol edin.
- Başarısız deri değişimi: hava akışıyla birlikte nemli alt sığınak ve sağlam dikey yüzey sağlayın.
- Kaçış: eğilmiş kapağı ve kaba ağı değiştirin; yağlı bariyer ana kapak değildir.
- Akar ve mantar sineği: artık yemi, ölüleri ve doygun taban parçasını azaltın.
- Alerji: dışkı ve eski gömlekler solunum yollarını etkileyebilir; tozlu atığı nemlendirin ve uygun koruyucu kullanın.
📌 Sonuç
P. formosana, desenli ve hareketli bir tür isteyen, küçük hızlı böcekleri güvenle tutabilen yetiştiriciye uygundur. Kapak, ince ağ, nem geçişi ve yakalama kutusu hayvanlar gelmeden hazır olmalıdır.
📚 Kaynaklar ve ileri okuma
- GBIF: Paranauphoeta formosana
- Taiwan Biodiversity Network tür hesabı
- Anisyutkin: Paranauphoetinae taksonomik incelemesi
- Blattodea Species File
- ReptiFiles — kontrol edildi; türe özgü bakım rehberi bulunamadı
- 5 Mart 2026’dan geçerli CITES Ekleri
- AB ticaret ekleri, (AB) 2026/1383
- AB istilacı tür listesi güncellemesi, (AB) 2025/1422
- Bern Sözleşmesi ekleri