Cadılar Bayramı tıslayan hamam böceği
🔤 Taksonomi
Elliptorhina javanica (Hanitsch, 1930), GBIF ve Cockroach Species File tarafından kabul edilen addır; eski birleşim Gromphadorhina javanica olarak görülebilir. Tür adı Java kökeni anlamına gelmez: doğrulanmış kayıtlar bu kanatsız tıslayan hamam böceğini Madagaskar’a yerleştirir.
Halloween hisser ve Javan beauty ticari adlarıdır. Renk, karışmış bir koloniyi tanımlamaya yetmez. Üretici ile hat kaydını saklayın; diğer Elliptorhina, Gromphadorhina veya Princisia hatlarıyla birleştirmeyin.
📌 Açıklama
Yetişkinler 4-5,5 cm uzunluğunda, kanatsız, koyu kahverengi-siyah ve karın kenarları turuncu-kırmızıdır. Erkeklerde pronotum çıkıntıları ile kalın, tüylü antenler daha belirgindir; dişiler daha geniştir. İki cinsiyet de temiz cama tırmanır ve yeni doğan nimfler çok dar aralıklardan geçebilir.
Bu, sık ele alınacak bir böcek değil, gece gözlenen bir kolonidir. Düzenli sıcakta iyi ürer; serin, ıslak veya aşırı kalabalık kutularda üretim düzensizleşir.
🌍 Dağılım
Tür Madagaskar’a endemiktir. Cockroach Species File, adanın güneyindeki Berenty dikenli ormanından bir erkeği belgeler; ancak kayıtlar adanın içinde kesin bir sınır çizmek için yetersizdir.

⚖️ Yasal durum
22 Ağustos 2026 tarihinde denetlenen resmi CITES Ekleri, AB yaban hayatı ticareti A-D Ekleri ve Bern Sözleşmesi eklerinde E. javanica listelenmemiştir. Yine de canlı böceklerin ithalatı, taşınması, üretimi ve satışı ulusal kurallara tabi olabilir. Yerleşik, teraryumda üretilmiş bir hat alın; fatura, üretici ve hat bilgisini saklayın. Hayvanları veya teraryum atığını doğaya bırakmayın.
🤌 Bakım
Başlangıç grubu için en az 30 x 25 x 25 cm kullanın; nüfus artmadan saklanma yüzeyini genişletin. Yeni hayvanları ayrı araçlarla 60 gün karantinada tutun. Aktarımları geniş bir yakalama kabı içinde bardakla yapın; ayakları deri veya ağdan çekmeyin.
| Parametre | Uygulama aralığı |
|---|---|
| Gündüz | 24-29°C |
| Serin bölüm / gece | 21-24°C / 20-24°C |
| Bağıl nem | %55-75, yerel nemli sığınak |
| Taban | 4 cm, yapraklı ve kısmen nemli |
| Besleme | Haftada 2-3 kez bitkisel, haftada bir protein |
💡 Aydınlatma
UVB gerekmez. 11-13 saat yaygın ışık verin; kabuk altları gün boyu karanlık kalsın. Bitkiler havalandırmaya veya kapağa kaçış köprüsü oluşturmamalıdır.
🌡 Isıtma ve sıcaklık
Ana bölüm 24-29°C, serin sığınak 21-24°C ve gece 20-24°C olmalıdır. 26-28°C civarında düzenli sıcaklık büyüme ve üremeyi destekler. Termostatlı ısıtıcıyı bir yan duvara yerleştirin; tüm tabanı ısıtmayın. 30°C üzerindeki sürekli ısı sığınakları hızla kurutur.
💧 Nem ve su
Tabanın yaklaşık üçte birini nemli tutun, geri kalan yüzey sulamalar arasında kurusun. %55-75 bağıl nemi güçlü çapraz havalandırmayla sağlayın. Deri değişiminde bütün kutuyu ıslatmak yerine nemli sığınağı destekleyin. Taşlı sığ kap veya su jeli verin.
🌿 Teraryum ve dekorasyon
4 cm pestisitsiz toprak, çürümüş sert ağaç ve ufalanmış yaprak kullanın. Yatay ve dik mantar kabuğu dar yarıklar ve güvenli deri değişim yüzeyleri oluşturur. İnce ağlı hava delikleri, contalı klipsli kapak ve kenarın altında 5-8 cm yenilenen kaçış bariyeri gerekir.
🪳 Beslenme
Yaprak çürüntüsü ile yumuşak çürük odun sürekli bulunsun. Haftada iki-üç kez havuç, kabak, elma, yeşillik ve mantar; haftada bir az miktarda balık, civciv veya köpek yemi verin. Taze kalıntıları 24 saat içinde çıkarın. Fazla meyve ve protein akar ile sinekleri artırır.
🥚 Üreme
Dişi ootekayı vücudunda taşır ve canlı nimf doğurur. Literatürde ovovivipar, site verisinde ise viviparous olarak gösterilir. Düzenli sıcaklıkta 20-30 yavru pratik bir aralıktır; tür düzeyinde yayımlanmış yaşam döngüsü verisi sınırlıdır. Gereksiz yere gebe dişiyi ayırmayın; iki cinsiyeti, çok sayıda yarığı ve önceden belirlenmiş nüfus sınırını koruyun.
🩺 Yaygın sorunlar
- Üreme yok: cinsiyet oranını, 26-28°C sıcaklığı, meyveyi ve ölçülü proteini kontrol edin.
- Başarısız deri değişimi: nemli sığınağı ve pürüzlü dik yüzeyleri düzeltin.
- Kalabalık yaraları: kabuk alanını artırın, gerekirse fazla erkeği ayırın.
- Akar ve sinek: porsiyonları azaltın, hava akışını artırın, yalnız kirli üst katmanı değiştirin.
- Kaçış veya melezleşme: bariyeri denetleyin ve her hat için etiketli ayrı araç kullanın.
- Alerji: nemli temizlik yapın; kapsamlı bakımda eldiven ve uygun maske kullanın.
📌 Sonuç
Bu tür, düzenli sıcaklık, kusursuz kapatma ve tek bir belgeli hat sağlayabilen bakıcıya uygundur. Yetişkinleri almadan önce tırmanan yeni doğanlara hazır olun.
📚 Kaynaklar ve ileri okuma
- GBIF: Elliptorhina javanica
- Cockroach Species File
- Invertebrate Dude: Madagaskar tıslayan hamam böcekleri
- ReptiFiles — kontrol edildi; türe özel rehber bulunamadı
- CITES tür veritabanı
- AB 338/97 sayılı Tüzük, 29 Haziran 2026 birleştirilmiş metin
- Bern Sözleşmesi ekleri