Burunlu top tesbih böceği
🔤 Taksonomi
Armadillidium nasatum Budde-Lund, 1885 kabul edilen yazımdır; sıkça sunulan A. nasutum yanlıştır. Antenler arasındaki dikdörtgen “burun” ve kapanırken hafif açık kalan küre, onu A. vulgare‘den ayırmaya yardım eder.
Dalmatian, A. nasatum içindeki benekli bir üretim morfudur; tür ya da alttür değildir. Etiketi koruyun, fakat teşhisi yalnız beneklere değil yapıya ve kökene dayandırın.
📌 Tanım
Nispeten uzun yetişkinler yaklaşık 2,1 cm’ye ulaşır. Yabani tip genellikle boyuna alacalı gri-kahverengidir. Taş araları, yaprak tabakası ve gevşek üst toprağı kullanır; nemli akşamlarda daha görünürdür.
Uyumlu ve üretken bir türdür. Bakımda bütünüyle ıslak ortam yerine sıcaklık, hava ve güvenilir nemli sığınak gerekir.
| Bakım noktası | Uygulanabilir hedef |
|---|---|
| Yetişkin boyu | 1,2-2,1 cm |
| Başlangıç kolonisi | 30 x 20 x 15 cm veya daha büyük |
| Sıcaklık | 19-25°C |
| Taban | 5-8 cm, yaprak ve çürümüş odunlu |
| Nem | üçte biri nemli, kalanı kademeli kuru |
| Ana risk | yenidoğanların kuruması veya kapalı ıslak kutu |
🌍 Dağılım
Türün özgün merkezi Kuzey İtalya olarak bildirilir. Taş, bitki ve toprağın insan eliyle taşınması onu Avrupa’ya ve başka kıtalara yaymıştır; taş ocakları, mezarlıklar ve bahçelerde sık görülür. Harita tanıtılmış popülasyonları değil olası doğal merkezi işaretler.

⚖️ Yasal durum
23.08.2026 tarihinde kontrol edildi: A. nasatum CITES’te, AB A-D eklerinde veya Bern Sözleşmesi Ek II-III’te yer almaz. Toplama, toprak canlılarının taşınması, ithalat ve ticarete ilişkin ulusal kurallar yine uygulanabilir.
Üretim kökeni kanıtını ve Dalmatian hat adını saklayın. Korunan alandan toplamayın, artan hayvanları veya kullanılmış tabanı dışarı bırakmayın; insan eliyle yayılma geçmişi kontrolü önemli kılar.
🤌 Bakım
Başlangıç grubunu 30 x 20 x 15 cm, düzgün kenarlı ve ince çapraz havalandırmalı kutuda tutun. Sayı arttıkça alanı büyütün ve açıklıkları küçük mancalara karşı güvenli hâle getirin.
Yeni kültürleri ayrı araçlarla 60 gün karantinada tutun. Aynı etiketli stokları birleştirmeden önce ayırt edici baş şeklini fotoğraflayın. Farklı türleri birlikte barındırmayın.
💡 Aydınlatma
UVB gerekmez. 10-12 saat oda veya bitki ışığı, gölgeli örtüler ve doğrudan güneşten korunma yeterlidir.
🌡 Isıtma ve sıcaklık
19-25°C kullanın; 17-21°C serin uç ve 16-21°C geceler sağlayın. Sıcağı seven bu tür üst sınıra yakın etkin kalır, fakat yaklaşık 27°C üzeri uzun süreli sıcaklık kuruma riskini artırır.
Ek ısı gerekiyorsa taban üstü düzeyde yalnız bir yanı termostatla ısıtın. Nemli köşenin altından ısıtmayın.
💧 Nem ve su
Tabanın üçte birini derinlemesine nemli tutun; ana havalandırmaya doğru üst yüzey kademeli kurusun. Tüm kutuyu püskürtmek yerine sığınağa su dökün. Hayvanlar daima nem düzeyleri arasında hareket edebilmelidir.
Su kabı gerekmez. Sürekli kapak yoğuşması, kuru uçta küf veya toplu duvara tırmanma hava, sıcaklık ve su miktarının kontrolünü gerektirir.
🌿 Teraryum ve dekorasyon
5-8 cm ilaçsız toprağı ufalanmış sert ağaç yaprakları ve yumuşak çürümüş odunla karıştırın. Yalnız nemli uca yosun ekleyin; yüzeyi yaprak ve mantar kabuğuyla kaplayın.
Mürekkep balığı kemiği, kireç taşı veya temiz ezilmiş yumurta kabuğu sunun. Gübreli kompost, sedir gibi aromatik odun, reçineli döküntü ve kirli alanlardan malzeme kullanmayın.
🪳 Beslenme
Yapraklar ve çürümüş sert ağaç temel besindir. Haftada iki-üç kez az sebze, haftada bir küçük protein porsiyonu verin. Yaş artıkları 24 saat içinde çıkarın.
Dalmatian beneklerini korumak için özel yem gerekmez. Pigmentli katkıları genetiğin ve doğru etiketin yerine koymayın.
🥚 Üreme
Genel metadata kategorisi “viviparous”tur. Daha doğru ifadeyle dişi yumurta ve embriyoları karındaki sıvı dolu marsupiumda taşır ve mancaları salar; dışarıda inkübe edilecek yumurta yoktur.
Sıcaklık ve nemli uca sürekli erişim üremeyi destekler. Taşıyan dişileri rahatsız etmeyin, yenidoğanlara ince yaprak parçaları sunun ve koloniyi bölerken her yaştan hayvan taşıyın.
🩺 Sık görülen sorunlar
- Yavrular görünür ve kaybolur: nemli yapraklı sığınağı büyütün, havalandırma deliklerini kontrol edin.
- Hayvanlar kapalı kalır veya tek köşede toplanır: sıcaklığı ve nemin iki ucunu ölçün.
- Kötü deri değişimi: su basmadan nemi ve kalsiyumu düzeltin.
- Sinek, akar veya küf: yemi azaltın ve havayı artırın.
- Şüpheli Dalmatian kimliği: burun, kapanma ve köken kontrol edilene kadar hattı ayırın.
📌 Sonuç
Burunlu top tesbih böceği, sıcak tercihi havalandırmayla eşleştirildiğinde iyi bir ilk Armadillidium türüdür. Ayırt edici “burun” ve kültür geçmişi ticari desenden daha değerlidir.
📚 Kaynaklar ve ek okuma
- GBIF: Armadillidium nasatum
- World List of Isopoda: kabul edilen yazım
- British Myriapod and Isopod Group: teşhis ve dağılım
- Boeraeve ve ark. 2021: habitat ve mevsimsel etkinlik
- Kight 2008: üreme ekolojisi
- ReptiFiles — kontrol edildi; türe özel rehber bulunamadı
- 5 Mart 2026’dan geçerli CITES Ekleri
- (AB) 2026/1383 sayılı Tüzük
- Bern Sözleşmesi ekleri