Granüllü top tesbih böceği
🔤 Taksonomi
Armadillidium granulatum Brandt, 1833 kabul edilen bilimsel addır. İnce sırt granülleri yetişkinleri ayırmada işe yarar; fakat konum, baş ve kuyruk yapıları ile güvenilir koloni geçmişi renkten daha önemlidir.
Orange bu tür içindeki bir renk seçilimidir. Ayrı bir bakım istemez ve kimliği bilinmeyen turuncu bir top tesbih böceğinin A. granulatum olduğunu kanıtlamaz.
📌 Tanım
Bu geniş yapılı Akdeniz türü yaklaşık 1,5-2 cm’ye ulaşır. Dokulu sırt yetişkinleri belirgin kılar; manca evresindeki yavrular ise çok küçük ve kurumaya duyarlıdır. Elle tutulmaktan çok izlenmelidir.
A. vulgare ile karşılaştırıldığında biraz daha sıcak koşullardan yararlanır, ancak nemli sığınağın yanında kuru ve havadar bir yüzey yine zorunludur.
| Bakım noktası | Uygulanabilir hedef |
|---|---|
| Yetişkin boyu | 1,5-2 cm |
| Başlangıç kolonisi | 30 x 20 x 15 cm veya daha büyük |
| Sıcaklık | 20-25°C, serin bir sığınakla |
| Taban | 5-8 cm, mineral ve yaprakça zengin |
| Nem | dörtte bir-üçte bir nemli, kalan yüzey çoğunlukla kuru |
| Ana risk | havasız ıslak taban veya uzun süreli aşırı sıcak |
🌍 Dağılım
Yayınlanmış kayıtlar türü Portekiz ve Bretonya’nın Atlantik kıyılarıyla Kuzey Afrika sahilleri, Ege ve güneybatı Karadeniz dâhil Akdeniz’in büyük bölümüne yerleştirir. Temelde kıyısal bir türdür. Ülke ölçekli harita geneldir ve belirsiz kayıtları kapsamaz.

⚖️ Yasal durum
23.08.2026 tarihinde kontrol edildi: A. granulatum CITES’te, AB A-D eklerinde veya Bern Sözleşmesi Ek II-III’te listelenmez. Korunan alan, toplama, ithalat ve satış kuralları yerel olarak yine geçerli olabilir.
Yerleşmiş üretim kolonilerini tercih edin; faturayı, üreticiyi ve morf adını saklayın. İzin olmadan kıyı alanlarından toplamayın ve koloni içeriğini doğaya bırakmayın.
🤌 Bakım
Kapaklı 30 x 20 x 15 cm kutu başlangıç için yeterlidir. Tabanın üstünde karşılıklı ince havalandırma açın ve tüm açıklıkları mancalara karşı koruyun. Koloni büyüdükçe taban alanını ve yaprak rezervini artırın.
Yeni hayvanları ayrı araçlarla 60 gün karantinada tutun. Özellikle Orange stokta birleştirmeden önce kimliği doğrulayın. Karışık Armadillidium kolonileri etiket güvenilirliğini ortadan kaldırır.
💡 Aydınlatma
UVB gerekmez. 10-12 saatlik ışık döngüsü uygulayın ve kutuyu doğrudan güneşten uzak tutun. Kalın yaprak ve mantar kabuğu gündüz gölgesi sağlar.
🌡 Isıtma ve sıcaklık
Koloniyi 20-25°C’de, 18-22°C serin sığınakla tutun; 17-21°C geceler uygundur. Yaklaşık 27°C üzerindeki uzun süreli sıcaklıktan kaçının, çünkü kuru uç özellikle deri değişiminde hızla tehlikeli olur.
Yalnız bir yanı termostatla ısıtın. Alttan ısıtma güvenilir nemli katmanı kuruttuğu için uygun değildir.
💧 Nem ve su
Tabanın dörtte birini ila üçte birini derinlemesine nemlendirin; diğer üst yüzeyi yaprak altında kuru bırakın. Asıl ölçüt tek bir bağıl nem sayısı değil, taban nemidir. Nemli köşe alttan kurumaya başladığında su ekleyin.
Nemi artırmak için kutuyu kapatmayın. Sürekli yoğuşma, mantar ve ekşi koku dengenin bozulduğunu gösterir. Açık su kabı gerekmez.
🌿 Teraryum ve dekorasyon
5-8 cm ilaçsız toprağı ezilmiş kireç taşı veya kil, çürümüş yaprak ve yumuşak sert ağaç odunuyla karıştırın. İki nem alanına uzanan kabuk parçaları ve kalın yaprak tabakası ekleyin.
Mürekkep balığı kemiği, kireç taşı veya temiz ezilmiş yumurta kabuğu sunun. Reçineli iğne yapraklı odunu, gübreli toprağı ve ilaçlı alanlardan malzemeyi kullanmayın.
🪳 Beslenme
Yaprak ve çürümüş odun temel besindir. Haftada iki-üç kez küçük sebze parçaları, yaklaşık haftada bir ölçülü balık yemi veya kurutulmuş kabuklu verin. Yaş artıkları 24 saat içinde alın.
Bol protein koloniyi iyileştirmez. Akar ve küf çoğunlukla ek yemin tüketimden fazla olduğunu gösterir.
🥚 Üreme
Metadata en yakın kategori olarak “viviparous” kullanır. Gerçekte dişi yumurta ve embriyoları sıvı dolu karın marsupiumunda taşır ve manca evresindeki yavruları salar; yumurtalar ayrı inkübe edilmez.
Üreme hızı orta düzeydedir. Ek ısıdan çok istikrar önemlidir: nemli sığınağı koruyun, taşıyan dişileri rahatsız etmeyin ve yavrulara ince yaprakla kalsiyumu yakında sunun.
🩺 Sık görülen sorunlar
- Mancalar kaybolur: nemli sığınak küçük, kuru veya sıkışmış tabanın altında erişilemez olabilir.
- Yetişkinler havalandırmada toplanır: ısıyı, havasızlığı ve fazla suyu kontrol edin.
- Eksik deri değişimi: güvenli nem seçimini ve kalsiyumu geri sağlayın.
- Akar ve mantar: porsiyonları azaltın ve çapraz havalandırmayı artırın.
- Orange yavrular değişir: renk bakım ve taksonomiyi değiştirmez; hattın geçmişini saklayın.
📌 Sonuç
A. granulatum, sıcaklık hava hareketi ve yerel nemle birleştiğinde iyi gelişir. Bütünüyle nemli bir “Akdeniz” kutusu, ölçülü bir geçişten daha güvenli değildir.
📚 Kaynaklar ve ek okuma
- GBIF: Armadillidium granulatum
- World List of Isopoda (WoRMS)
- Schmalfuss 2003: karasal izopodların dünya kataloğu
- Schmalfuss 2000: Yunan Armadillidium dağılımları
- EAZA omurgasız kültür rehberi
- Kight 2008: üreme ekolojisi
- ReptiFiles — kontrol edildi; türe özel rehber bulunamadı
- 5 Mart 2026’dan geçerli CITES Ekleri
- (AB) 2026/1383 sayılı Tüzük
- Bern Sözleşmesi ekleri