Küçük pullu stiletto yılanı
🔤 Taksonomi
Atractaspis microlepidota, küçük pullu stiletto yılanının kabul edilen adıdır. Eski kaynaklar bu adı Afrika ve Arabistan’a yayılan geniş bir kompleks için kullanmıştır. A. micropholis, A. watsoni, A. phillipsi, A. andersonii ve A. engaddensis günümüzde ayrı değerlendirilir.
Dar anlamdaki tür Batı Afrikalıdır. Sudan, Doğu Afrika veya Arabistan kökenli bir hayvan doğrudan bu adla kaydedilmemeli, kimliği yeniden incelenmelidir.
📌 Açıklama
Yetişkinler çoğunlukla 30-50 cm, en fazla yaklaşık 67 cm’dir. Baş boyundan az ayrılır, gözler ve kuyruk küçüktür, gövde düz pullu ve koyudur. Uzun dönem kayıtları yetersiz olduğundan 8-12 yıl yalnızca planlama aralığıdır.
Uzun zehir dişleri ağız neredeyse kapalıyken yana çıkarak ele, torbaya veya esnek kap duvarına saplanabilir. Başın arkasından tutmak özellikle tehlikelidir. Türe özgü antivenom yoktur; yalnızca izinli ve korumalı temas uygulayan profesyonel tesislerde tutulmalıdır.
📋 Hızlı başvuru
| Bakım noktası | Pratik hedef |
|---|---|
| Boy | Genellikle 30-50 cm; en fazla yaklaşık 67 cm |
| Teraryum | En az 90 x 45 x 45 cm; 15-20 cm kazılabilir taban ve iki kilitli bölme |
| Sıcaklık | Hava 24-28°C; sıcak nokta 29-31°C; serin saklanma 22-24°C |
| Nem | %45-65; derinde %65-80 nemli sığınak |
| Beslenme | Doğada kara kurbağası, kertenkele ve yılan; güvenli bütün av kaynağı şart |
| Güvenlik | Elle sabitleme yok; sert bariyer ve dişe dayanıklı taşıma kabı |
🌍 Dağılım
Güncel revizyon türü Senegal, Gambiya ve Güney Moritanya’nın Sahel ve Sudan-Sahel kuşağıyla sınırlar. Batı Mali ve Güney Sudan kayıtları kuşkulu veya eski geniş türe dayanır; haritaya alınmamıştır.
Tür kumlu toprakla ilişkilidir ve özellikle yağmur sonrasında gece yüzeye çıkar. Teraryumda yüzey kuru, alt katman ise nemi tamponlayabilir olmalıdır.

⚖️ Yasal durum
29 Ağustos 2026’da kontrol edilen resmî CITES ekleri ve AB yaban hayatı ticareti eklerinde A. microlepidota için özel kayıt yoktur. Bern Sözleşmesi bu Avrupa dışı tür için ilgili değildir. Yerel ve ulusal tehlikeli hayvan, veteriner ithalatı ve taşıma kuralları yine geçerlidir.
Satın almadan önce yetkili makamlardan yazılı görüş alın. Fatura, üretici ve ebeveyn bilgileri, ihracat/ithalat ve devir belgeleri, fotoğraflar, kesin lokalite ve kontrol tarihini saklayın. Eski geniş kompleks içinden lokalitesiz hayvan almayın.
🤌 Bakım
Hayvanı ikincil güvenliği olan sınırlı bir zehirli hayvan odasında tek tutun. Farklı sıcaklıklarda, dışarıdan kapanan iki sığ geçiş bölmesi kullanın. Suya, atığa veya tabana ancak yılan görülüp fiziksel bariyer arkasında kilitlendikten sonra erişin.
En az 90 gün sade düzende karantina uygulayın; ayrı ekipman ve mümkünse ayrı hava hacmi kullanın. Ağırlık, öğün, deri değişimi, dışkı, solunum ve deri durumunu kaydedin. Belirsiz veya doğadan gelmiş hayvanlar veteriner muayenesi ve parazit testi gerektirir.
Türe özgü bakım verisi azdır. Buradaki aralıklar Sahel ekolojisi ve benzer Atractaspis türlerinin profesyonel bakımından çıkarılmış temkinli başlangıç değerleridir.
💡 Aydınlatma
11-13 saat görünür ışık ve gece tam karanlık sağlayın. Örtü ve taban yılanın tamamen karanlığa çekilmesine izin vermelidir. Lambalar birincil muhafazanın dışında veya koruma arkasında olmalıdır.
UVB gereksinimi gösterilmemiştir. Kullanılırsa Ferguson Bölgesi 1 düzeyinde, bölmeler ve tabanın çoğu gölgede kalacak şekilde uygulanmalıdır.
🌡 Isıtma ve sıcaklık
Havayı 24-28°C, yerel sıcak yüzeyi 29-31°C, serin sığınağı 22-24°C ve geceyi 21-24°C tutun. Üstten ya da korumalı yan panelden ısıtın; kalın tabanın tamamını alttan ısıtmayın.
Her ısıtıcı termostatlı olmalı; hem yüzeyi hem derin katmanı ölçün. Sürekli yüzeye çıkma, havalandırmaya bastırma veya suda kalma sıcaklık ve nemin hemen denetlenmesini gerektirir.
💧 Nem ve su
Ortam nemini %45-65, tek bir derin nemli sığınağı %65-80 tutun. Bir alt köşeyi nemlendirip üst yüzeyi kurutun. Sürekli ıslak taban deri ve solunum hastalığına yol açar.
Korumalı erişimle değiştirilebilen küçük, sağlam bir temiz su kabı verin. Gizlenen bir hayvanda susuzluk geç fark edilebileceği için ağırlığı ve deriyi izleyin.
🌿 Teraryum ve dekorasyon
En az 90 x 45 x 45 cm ve 15-20 cm sıkışabilir taban kullanın: yaklaşık iki ölçü ilaçsız toprak, bir ölçü yıkanmış kum ve az miktarda kil ya da ince yaprak. Karantinada sığ taban üstünde kâğıt daha güvenlidir.
Alçak mantar kabuğu kullanın; çökecek ağır kaya koymayın. Saf gevşek kum, keskin çakıl, kokulu ağaç ve erişilemez boşluklardan kaçının. Her açıklık mekanik kilitli; taşıma kapları sert, ağsız ve dişin duvardan ele erişemeyeceği yapıda olmalıdır.
🐁 Besleme
Saha kayıtlarında kara kurbağaları, kertenkeleler ve yılanlar bulunur. Her bireyin fare kabul edeceğini varsaymayın; parazit, pestisit ve hukuk riski taşıyan yabani amfibileri kullanmayın. Uygun, yasal ve kontrollü üretilmiş bütün av kaynağı hayvan alınmadan hazırlanmalıdır.
Vücut durumuna göre 7-14 günde bir küçük öğün verin. Avı bariyer arkasından sunun ve artığı almadan önce yılanı kilitli bölmeye geçirin. Dengeli bütün av için rutin takviye gerekmez.
🛡 Operasyonel güvenlik ve acil durumlar
Serbest elle tutmayın, boynundan sabitlemeyin ve bez torbaya koymayın. Yana saplanan dişler sıradan baş kontrolünü geçersiz kılar. Dışarıdan kumandalı bölmeler, sert şeffaf bariyerler ve iki eğitimli çalışan kullanın.
Hayvan gelmeden zehir danışma merkezi ve kabul hastanesiyle yazılı ısırık ve kaçış planı hazırlayın. Uygun antivenom bulunduğunu varsaymayın ve özel olarak uygulamayın.
Diş batması acil durumdur: uzaklaşın, acil yardımı arayın, sıkı nesneleri çıkarın, hastayı ve uzvu hareketsiz tutun. Kesme, emme, buz, elektrik veya sıkı turnike uygulamayın.
🥚 Üreme notları
Tür yumurtlar, ancak güvenilir türe özgü esaret kayıtları yetersizdir. 3-11 yumurta ile 26-28°C’de 60-80 gün, doğrulanmış A. microlepidota protokolü değil temkinli cins düzeyi planlama aralığıdır.
Kimlik, lokalite, yasal yerleştirme ve ayrı kilitli yavru kapları hazır olmadan üretmeyin. Yumurtalara yalnızca iki erişkin de bölmelerde kilitliyken ulaşın.
🩺 Yaygın sorunlar
- Yem reddi ve kilo kaybı: av türü, stres, parazit ve kimliği birlikte değerlendirin.
- Dermatit ve pul çürümesi: ıslak kirli taban ve zayıf havalandırmayla ilişkilidir.
- Eksik deri değişimi ve susuzluk: nemli sığınak, su ve sıcaklığı düzeltin; elle soymayın.
- Solunum hastalığı: kabarcık, ağız açık soluma veya ses acil veteriner değerlendirmesi gerektirir.
- Parazit ve stomatit: belgesiz ithallerde önemli risktir.
- Çökme ve kaçış: ağır dekor ile açık boşluklar muhafaza hatasıdır.
📌 Sonuç
Atractaspis microlepidota, dar Batı Afrika kimliğini doğrulayabilen, uzman bütün av sağlayan ve tüm işlemleri sert bariyer arkasında yapan profesyonel koleksiyonlara uygundur. Taşıma elle sabitleme veya bez torbaya dayanıyorsa tesis bu tür için hazır değildir.
📚 Kaynaklar ve ek okuma
- ReptiFiles — 29 Ağustos 2026’da önce kontrol edildi; türe özgü rehber bulunmadı.
- IRD tür hesabı
- The Reptile Database
- GBIF
- A. microlepidota kompleksinin revizyonu
- Kazıcı engereklerde diş mekaniği
- WHO: yılan ısırığı ilk yardım ve tedavisi
- CITES Ekleri
- AB 2026/1383
- Bern Sözleşmesi ekleri