Yonca

Yonca, ılıman çayırlıklarda en yaygın bitkilerden biri ve birçok otobur sürüngenin doğal ortamının doğal bir bileşenidir. Vitamin ve mineral bakımından zengindir; ancak daha yüksek protein içeriği nedeniyle diyete ölçülü şekilde dahil edilmelidir.

🌿 Tanımı ve Dağılımı

Trifolium cinsi çok sayıda tür içerir; Avrupa’da en yaygın olanları:

Trifolium repens — ak yonca; beyazdan açık pembeye küresel çiçek başları
Trifolium pratense — kırmızı yonca; daha büyük, pembe-kırmızı çiçek başları
Trifolium dubium — küçük yonca; küçük sarı çiçekler

Her üç tür de sürüngen beslemesi için güvenlidir. Çayırlarda, meralarda, bahçelerde ve yol kenarlarında bulunur. İlkbahardan sonbahara kadar çiçeklenir.

Tanınır:

Üç yaprakçık, genellikle daha açık hilal şeklinde bir işaretle
Beyaz, pembe-kırmızı veya sarı küresel çiçek başları
Alçak, sürünen veya dik büyüme alışkanlığı

🍽 Yenilebilir Kısımları

Yapraklar — beslenme için uygun; karma diyetin parçası olarak daha iyi
Çiçek başları — lezzetli ve istekle kabul edilir; yapraklardan daha sık verilebilir
Yeşil sap kısımları — uygun

📊 Besin Değeri

Yonca, çoğu yabani bitkiye kıyasla belirgin şekilde daha yüksek protein profiline sahiptir:

Protein: bitki için yüksek (~kuru maddede %15–25) — katı otobur sürüngenler için idealden yüksek
Kalsiyum: orta düzeyde
Fosfor: orta düzeyde
Vitaminler: C vitamini ve B grubu vitaminleri iyi seviyelerde
İzoflavonlar: T. pratense önemli miktarda fitoöstrojen (izoflavon) içerir

⚠️ Önemli Sınırlamalar

Ölçülü verin: yonca kaplumbağaların diyetinin temelini oluşturmamalıdır — aşırı protein böbrekleri zorlayabilir ve anormal kabuk büyümesine katkıda bulunabilir
Ak yoncayı tercih edin (T. repens), düzenli kullanımda kırmızı yoncaya (T. pratense) göre — çok daha az izoflavon içerir
Optimal sıklık: günlük değil, haftada 1–2 kez takviye olarak
Karahindiba, sinirotu, ebegümeci ve otlarla karma diyetle birleştirin

🐢 Uygun Türler

Kaplumbağalar (Testudo spp., Centrochelys sulcata ve diğerleri) — ölçülü miktarlarda
İguanalar (Iguana iguana) — takviye olarak
Dikenkuyruklular (Uromastyx spp.)
Sakalı ejderler (Pogona vitticeps) — takviye olarak

🌱 Nasıl Temin Edilir

Doğadan toplama

Yalnızca herbisit veya pestisit uygulanmamış alanlardan toplayın
Tedavi edilmesi muhtemel park ve kamuya açık bahçelerdeki çimenlerden kaçının
Çayırlar ve tarla kenarları tercih edilen alanlardır

Kendiniz yetiştirme

Yonca tohumdan kolayca yetişir — bahçe tedarikçilerinden temin edilebilir. Saksılarda ve bahçede iyi yetişir.

⚠️ Önlemler

Beslemeden önce durulayın
İlaçlanmış alanlardan toplamayın
Solmuş veya küflenmiş bitki vermeyin

📌 Sonuç

Yonca, otobur sürüngenlerin diyetinde faydalı bir takviyedir; ancak temel besin olarak değil, ölçülü miktarlarda verilmelidir. Düzenli kullanım için ak yoncayı tercih edin ve dengeli bir diyet için karahindiba, sinirotu ve ebegümeci gibi düşük proteinli bitkilerle birleştirin.