Macfadyen Diken Kuyruklu Kertenkelesi
🔤 Taksonomi
Uromastyx macfadyeni, Macfadyen diken kuyruklu kertenkelesi için kabul edilen bilimsel addır. Eski kaynaklarda Uromastix macfadyeni veya Uromastyx ocellata macfadyeni olarak geçebilir.
Hobide Macfadyen’s mastigure, Somali spiny-tailed lizard ve Somali mastigure adları kullanılır. Almanca kaynaklarda Macfadyens Dornschwanzagame görülebilir.
📌 Açıklama
Bu, daha küçük diken kuyruklu kertenkelelerden biridir ve erişkinde genellikle kuyruk dahil 22-28 cm olur. Kuru ülke koşullarına uyumlu, gündüz aktif, otçul bir türdür. Başlıca riskler zayıf UVB, yetersiz güneşlenme ısısı, serin nemli barınak, fakir bitki çeşitliliği ve belgesiz kökendir.
Mümkün olduğunda belgeleri açık üretim hayvanları alın. İthal hayvanlar zayıf veya susuz gelebilir; karantina, beslenme kaydı ve dışkı kontrolü tamamlanana kadar yüksek riskli kabul edilmelidir.
🌍 Dağılım
Uromastyx macfadyeni kuzeybatı Somali’ye, özellikle Somaliland bölgesinde Berbera ve West Galbeed çevresine endemiktir. Sıcak taşlı çalılıklar, kayalık düzlükler ve alçak kurak alanlarda yaşar; taş altları ve yarıklarda saklanır.

⚖️ Yasal durum
2026-09-02 tarihinde kontrol edildi: Uromastyx macfadyeni, CITES Appendix II’deki cins düzeyindeki Uromastyx spp. kaydı ve güncel AB yaban hayatı ticareti eklerinde EU Annex B kapsamındadır. Uluslararası ticarette duruma göre geçerli CITES ihracat, ithalat veya yeniden ihracat belgeleri gerekir. AB’de Annex B ticari devirleri için yasal edinimi kanıtlayan güvenilir belge gerekir.
Tür Avrupa’ya yerli olmadığı için Bern Sözleşmesi ilgili değildir. Yerel ve ulusal kurallar yine de geçerli olabilir. Faturayı, bilimsel adı, üretici veya ithalatçı bilgilerini, ilgili CITES belge numaralarını, devir kayıtlarını ve tanıma fotoğraflarını hayvanın ömrü boyunca saklayın.
🤌 Bakım
Bir erişkin için en az 120 x 60 x 60 cm sağlayın. Daha fazla uzunluk, çok sıcak güneşlenme alanı ile kullanılabilir serin sığınak oluşturmayı kolaylaştırır. Üretim deneyimli şekilde yönetilmiyorsa tek barındırın.
Mümkünse ayrı odada 60-90 gün karantina uygulayın. Başta kağıt veya izlenebilir başka zemin kullanın; ayrı ekipman ve ağırlık, yem, dışkı, ürat, deri değişimi ve güneşlenme kayıtları tutun.
| Parametre | Pratik hedef |
|---|---|
| Erişkin teraryumu | en az 120 x 60 x 60 cm |
| Güneşlenme yüzeyi | 45-55°C |
| Sıcak hava / serin uç | 28-35°C / 24-29°C |
| Gece | 18-23°C |
| Nem | 30-45%, lokal daha nemli sığınakla |
| UVB | güçlü lineer UVB; güneşlenme sırtında UVI yaklaşık 4.5-6 |
| Beslenme | çeşitli yapraklı yabani otlar, yeşillikler, çiçekler ve sınırlı tohum veya ıslatılmış pelet |
💡 Aydınlatma
Sıcak yarının üzerine yüksek çıkışlı lineer T5 UVB ve parlak görünür ışık kullanın. Güneşlenme sırtında ölçülen UVI yaklaşık 4.5-6 hedeflenir; yakında daha alçak basamaklar ve karanlık sığınaklar olmalıdır.
Aktif sezonda yaklaşık 12 saat ışık verin; planlı kış döngüsü için kademeli olarak 10 saate indirilebilir. UVB lambalarını programa göre değiştirin.
🌡 Isıtma ve sıcaklık
45-55°C geniş taş veya arduvaz güneşlenme platformu oluşturun. Sıcak hava 28-35°C, serin uç 24-29°C olabilir. Gece 18-23°C’ye düşebilir. Hayvanın tüm gövdesini ısıtan üstten halojen flood lambalar kullanın.
Ağır taşları tabandan önce sabitleyin. Yüzeyleri kızılötesi termometreyle, hava bölgelerini dijital problarla ölçün. Yaklaşık 15-18°C gece kış soğutması yalnızca stabil sağlıklı erişkinler içindir.
💧 Nem ve su
Bu kıyısal kurak tür birçok iç bölge Uromastyx türünden biraz daha fazla neme dayanır, ancak yine de kuru havalandırma ister. Ortam nemini 30-45% tutun ve daha nemli derin sığınak sağlayın.
Küçük temiz su kabı bulundurun. Ara sıra hafif gece püskürtmesi içmeyi destekleyebilir, fakat yüzey hızlı kurmalıdır.
🌿 Teraryum ve dekorasyon
Karantinadan sonra 15-20 cm sıkışabilir kumlu toprak veya kum/toprak/kil karışımı kullanın. Üst katmanı kuru tutun, nemi yalnızca seçilmiş derin sığınağa verin.
Dar kaya benzeri saklanma yerleri, sağlam yarıklar, geniş güneşlenme taşları, alçak hareket yolları ve görsel bariyerler ekleyin. Kalsiyum kumu, ceviz kabuğu, tozlu taban, çakıl ve dengesiz taş yığınlarından kaçının.
🥬 Beslenme
Yavruları günlük, yerleşmiş erişkinleri çoğu gün besleyin ve porsiyonu kondisyonla ayarlayın. Temel diyet yüksek kalsiyumlu bitkilerden oluşmalıdır: karahindiba, sinir otu, eşek marulu, endiv, escarole, hindiba, hardal ve şalgam yeşillikleri, dut yaprağı, hibiskus, güvenli yabani otlar ve ilaçsız çiçekler.
Kabak, yeşil fasulye, rendelenmiş havuç, ıslatılmış kaliteli otçul pelet ve az miktarda güvenli tohum veya mercimek sadece çeşit içindir. Meyve nadir olmalıdır. Rutin böcek, yumurta, kemirgen, köpek ve kedi maması uygun değildir.
Haftada 1-2 kez az plain kalsiyum kullanın ve multivitamini ölçülen UVB ile etikete göre verin.
🥚 Üretim notları
Üretim yalnızca olgun, iyi kondisyonlu ve belgeli yasal kökenli hayvanlarla denenmelidir. Dişiye 15-20 cm nemli kazılabilir tabanlı özel yumurtlama kutusu veya derin bölge verin. İlgili küçük Uromastyx türlerinde inkübasyon değerleri değişir; 29-31°C ve yaklaşık 70-100 gün planlayın.
🩺 Yaygın sorunlar
Yaygın sorunlar zayıf UVB veya kalsiyum dengesizliğinden metabolik kemik hastalığı, yoğun ısıdan yanık, serin nemli barınakta solunum hastalığı, susuzluk, parmak veya kuyruk çevresinde deri tutma, obezite, ithallerde bağırsak parazitleri ve yanlış ısı, hidrasyon, taban veya yemlemeden tıkanmadır.
Kilo kaybı, çökmüş karın, şiş eklemler, yumuşak çene, titreme, anormal solunum, burun akıntısı, sürekli ishal, ağır kabızlık veya gebe dişide ıkınma için sürüngen deneyimli veterinere gidin.
📌 Sonuç
Uromastyx macfadyeni, sıcak çöl aydınlatması, kuru ama kurutucu olmayan teraryum, taze bitki yemi, karantina disiplini ve yasal köken evrakı sağlayabilecek bakıcıya uygundur.
📚 Kaynaklar ve ek okuma
- ReptiFiles: Uromastyx care sheet
- Arids Only: Uromastyx care guide
- The Reptile Database: Uromastyx macfadyeni
- GBIF Backbone Taxonomy: Uromastyx macfadyeni
- CITES Appendices, kontrol 2026-09-02
- EU Wildlife Trade Legislation / Species+, kontrol 2026-09-02
- Commission Regulation (EU) 2026/1383, kontrol 2026-09-02
- Bern Convention appendices, kontrol 2026-09-02
- Baines et al. 2016: UV-Tool